VÍ DỤ CON ĐƯỜNG BIỆN CHỨNG CỦA SỰ NHẬN THỨC CHÂN LÝ

     
*

*

Phân tích nhỏ đường biện chứng của quá trình nhận thức chân lý, nhận thức hiện thực khách quan

Theotriết học Mác – Lênin,nhận thứckhông phải là sự phản ánh thụ động, giản đơn, mà lại là một quá trình biện chứng.

Bạn đang xem: Ví dụ con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý

Như Lênin đã chỉ ra: “Từ trực quan lại sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn – đó là nhỏ đường biện chứng của sự nhận thứcchân lý, của sự nhận thức hiện thực khách quan”.

Con đường biện chứng của quá trình nhận thức gồm nhị khâu sau:

I. Khâu thứ nhất: Từ trực quan lại sinh động đến tư duy trừu tượng.

1. Trực quan lại sinh động còn gọi là nhận thức cảm tính, đây là giai đoạn đầu tiên của quá trình nhận thức.

Nó được thể hiện dưới 3 hình thức là cảm giác,trigiác với biểu tượng.

* Cảm giác:

– Đây là hình thức đầu tiên của quá trình nhận thức với là nguồn gốc của mọi hiểu biết của bé người.

Cảm giác là sự phản ánh từng mặt, từng thuộc tính phía bên ngoài của sự vật vào các giác quan tiền của bé người.Các giác quan đó là thị giác (mắt), thính giác (tai), vị giác (lưỡi), khứu giác (mũi), xúc giác (tay, chân tiếp xúc với sự vật…).

– Sự vật hoặc hiện tượng trực tiếp tác động vào những giác quan con người thì gây nên cảm giác, như cảm giác về màu sắc đỏ, tiếng nhạc, vị chát, mùi hương thơm, nước nóng…

Cảm giác là kết quả của sự tác động vật chất của sự vật vào các giác quan bé người, là sự chuyển hóa năng lượng kích thích bên phía ngoài thành yếu tố của ý thức. Cảm giác là hình ảnh chủ quan liêu của thế giới khách hàng quan.

Ta bao gồm thể công thức hóa về cảm giác như sau:

+ Cảm giác A = Hình ảnh A mắt quan sát thấy.

+ Cảm giác B = Âm thanh B tai nghe thấy.

+ Cảm giác C = Vị giác C lưỡi nhận thấy.

+ Cảm giác D = mùi hương hương D mũi nhận thấy.

+ Cảm giác E = Nhiệt độ hoặc mức độ thô ráp E của đồ vật khi tay sờ vào cảm thấy.

* Tri giác:

Đây là hình thức tổng hợp nhiều cảm giác để đem lại hình ảnh trả chỉnh hơn về sự vật.

Tri giác là sự phản ánh tương đối toàn vẹn của bé người về những biểu hiện của sự vật, hiện tượng khách quan, cụ thể, cảm tính, được xuất hiện trên cơ sở liên kết, tổng hợp những cảm giác về sự vật, hiện tượng. So với cảm giác, tri giác là hình thức nhận thức cao hơn, đầy đủ hơn, đa dạng chủng loại hơn, nhưng đó vẫn chỉ là sự phản ánh đối với những biểu hiện phía bên ngoài của sự vật, hiện tượng khách hàng quan, chưa phản ánh được loại bản chất, quy luật khách quan.Ta tất cả thể công thức hóa vềtrigiác như sau:

+Trigiác 1 = Cảm giác A + Cảm giác B + Cảm giác C + Cảm giác D + …

+Trigiác 2 = Cảm giác A’ + Cảm giác B’ + Cảm giác C’ + Cảm giác D’ + …

* Biểu tượng:

– Đây là hình ảnh của sự vật được nhỏ người giữ lại trong trí nhớ.

Biểu tượng là sự tái hiện hình ảnh về sự vật, hiện tượng khách quan vốn đã được phản ánh bởi cảm giác cùng tri giác; nó là hình thức phản ánh cao nhất cùng phức lạp nhất của giai đoạn nhận thức cảm tính, đồng thời nó cũng đó là bước vượt độ từ giai đoạn nhận thức cảm tính lên nhận thức lý tính. Đặc điểm của biểu tượng là gồm khả năng tái hiện những hình ảnh mang ý nghĩa chất biểu trưng về sự vật, hiện tượng khách hàng quan, nó bao gồm tính chất liên tưởng về hình thức bên ngoài, bởi thế nó bắt đầu gồm tính chất của những sự trừu tượng hóa về sự vật, hiện tượng. Đó là tiền đề của những sự trừu tượng hóa của giai đoạn nhận thức lý tính.– vào biểu tượng chỉ giữ lại những nét chủ yếu, nổi bật nhất của sự vật vày cảm giác,trigiác đem lại trước đó. Biểu tượng thường hiện ra khi bao gồm những tác nhân tác động, kích ham mê đến trí nhớ bé người.

Ta bao gồm thể công thức hóa về biểu tượng như sau:

Biểu tượng =Trigiác 1 +Trigiác 2 + Cảm giác X + Cảm giác Y +…

Hình thức cao nhất của biểu tượng là sự tưởng tượng.

Ở sự tưởng tượng đã mang tính chủ động, sáng sủa tạo của con người. Tưởng tượng tất cả vai trò rất lớn lớn trong hoạt động sáng tạo khoa học và sáng tạo nghệ thuật.

– Biểu tượng tuy vẫn còn mang ý nghĩa chất cụ thể, sinh động của nhận thức cảm tính,songđã bắt đầu mang ý nghĩa khái quát và gián tiếp. Tất cả thể coi biểu tượng như là hình thứctrunggian thừa độ cần thiết để chuyển từ nhận thức cảm tính lên nhận thức lý tính.

Trên cơ sở những tài liệu vày nhận thức cảm tính cung cấp, nhận thức sẽ pháttriển lên một giai đoạn cao hơn, đó là nhận thức lý tính. Nhận thức lý tính còn gọi là tư duy trừu tượng.

2. Tư duy trừu tượng là giai đoạn tiếp theo với cao hơn về chất của quy trình nhận thức, nó nảy sinh trên cơ sở nhận thức cảm tính.

– Nếu chỉ bằng cảm giác,trigiác thì nhận thức của con người sẽ rất hạn chế. Bởi vì con người không thể chỉ với cảm giác,trigiác cơ mà hiểu được những dòng như độc lập, tự do, hạnh phúc, tốc độ ánh sáng, hình thái ghê tế – thôn hội…

Muốn hiểu được những cái phức tạp như vậy cần phải có sức mạnh của tư duy trừu tượng.Tư duy trừu tượng là sự phản ánh tổng quan và loại gián tiếp hiện thực khách hàng quan.

– Tư duy phải gắn liền với ngôn ngữ, được biểu đạt thành ngôn ngữ. Ngôn ngữ là loại vỏ vật chất của tư duy.

Tư duy gồm tính năng động, sáng sủa tạo, nó tất cả thể phản ánh được những mối liên hệ bản chất, tất nhiên, bên trong của sự vật, vì chưng đó phản ánh sự vật sâu sắc hơn cùng đầy đủ hơn.

Muốn tư duy, bé người phải sử dụng những phương pháp như so sánh, phân tích với tổng hợp, bao gồm hóa và trừu tượng hóa…

– Tư duy trừu tượng,haynhận thức lý tính, được thể hiện ở những hình thức như khái niệm, phán đoán với suy lý:

* Khái niệm:

+ Khái niệm là một hình thức của tư duy trừu tượng,phản ánh những đặc tính bản chất của sự vật, hiện tượng. Sự xuất hiện khái niệm là kết quả của sự khái quát, tổng hợp biện chứng các đặc điểm, thuộc tính của sự vật, hiện tượng xuất xắc một lớp các sự vật, hiện tượng. Nó là cơ sở hình thành buộc phải những phán đoán trong quy trình con người tư duy về sự vật, hiện tượng khách hàng quan.+ Khái niệm đóng vai trò quan tiền trọng trong tư duy khoa học.

Khái niệm là những vật liệu tạo chân thành thức, tư tưởng. Khái niệm là những phương tiện để con người tích lũy thông tin, suy nghĩ cùng trao đổitrithức với nhau.

+ Khái niệm tất cả tính chất khách quan bởi chũng phản ánh những mối liên hệ, những thuộc tính khả quan của các sự vật, hiện tượng vào thế giới.

Vì vậy, khi vận dụng khái niệm, ta phải chăm chú đến tính một cách khách quan của nó.Nếu áp dụng khái niệm một cách chủ quan, tùy tiện sẽ rơi vào chiếttrungvà ngụy biện.

Xem thêm: Dỗi Hơi Hay Rỗi Hơi Hay Dỗi Hơi, Nghĩa Của Từ Rỗi Hơi

+ Nội hàm của khái niệm không phải là bất biến mà luôn luôn vận động, pháttriển. Bởi vì hiện thực khách quan luôn vận động với pháttriển đề xuất khái niệm phản ánh hiện thực đó cũng phải vận động, pháttriển theo, liên hệ chuyển hóa lẫn nhau, linh hoạt, năng động.

Do đó, ta phải để ý đến tính biện chứng, sự mềm dẻo của các khái niệm lúc vận dụng chúng. Phải mài sắc, gọt giũa các khái niệm, phải bổ sung những nộidungmới cho các khái niệm đã có, vậy thế các khái niệm cũ bằng khái niệm mới để phản ánh hiện thực mới, phù hợp với thực tiễn mới.

* Phán đoán:

+Phán đoán là hình thức của tư duy trừu tượngđược hình thành trải qua việc liên kết các khái niệm với nhau theo phương thức khẳng định tuyệt phủ định một đặc điểm, một thuộc tính nào đó của đối tượng nhận thức.+ Phán đoán là hình thức liên hệ giữa những khái niệm, phản ánh mối liên hệ giữa những sự vật, hiện tượng trong ý thức của nhỏ người. Tuy nhiên, phán đoán ko phải là tổng số đơn giản những khái niệm tạo thành mà lại là quy trình biện chứng trong đó những khái niệm tất cả sự liên hệ với phụ thuộc lẫn nhau.

+ Phán đoán được biểu hiện dưới hình thức ngôn ngữ là những mệnh đề theo những quy tắc văn phạm nhất định.

* Suy lý:

+ Suy lý là một hình thức của tư duy trừu tượngđược hình thành trên cơ sở liên kết các phán đoán nhằm đúc kết tri thức mới về sự vật, hiện tượng. Điều kiện để tất cả bất cứ một suy lý như thế nào cũng phải là bên trên cơ sở những tri thức đã bao gồm dưới hình thức là những phán đoán, đồng thời tuân thủ theo đúng những quy tắc lô ghích của những loại hình suy luận, đó là suy luận quy nạp (đi từ những loại riêng đến loại chung) với suy luận diễn dịch (đi từ cái thông thường đến mỗi dòng riêng, loại cụ thể).Ví dụ: Ta tất cả 2 phán đoán có tác dụng tiền đề: “Giấy rất dễ cháy” với “Sách làm cho từ dấy”. Từ 2 phán đoán này, ta đi đến phán đoán mới: “Sách rất dễ cháy”.

+ Nếu như phán đoán là sự liên hệ giữa các khái niệm, thì suy lý là sự liên hệ giữa những phán đoán. Suy lý là công cụ hùng mạnh của tư duy trừu tượng, thể hiện quá trình vận động của tư duy đi từ những cái đã biết đến nhận thức những chiếc chưa biết một cách gián tiếp.

Có thể nói, toàn bộ các khoa học được xây dựng trên hệ thống suy lý. Nhờ có suy lý, bé người ngày càng nhận thức sâu sắc hơn, đầy đủ hơn về hiện thực khách hàng quan.

+ tuy nhiên, để phản ánh đúng hiện thực khách hàng quan, quá trình suy lý phải xuất phân phát từ những tiền đề đúng và phải theo đúng những quy tắc logic. Bởi vì đó, nếu ta bao gồm những tiền đề đúng và ta vận dụng một cách đúng chuẩn những quy luật của tư duy đối với những tiền đề ấy thì kết quả phù hợp với hiện thực.

3. Sự thống nhất biện chứng giữa trực quan sinh động (nhận thức cảm tính) cùng tư duy trừu tượng (nhận thức lý tính).

– Trực quan tiền sinh động cùng tư duy trừu tượng là hai giai đoạn khác nhau về chất, có đặc điểm với vai trò khác biệt trong việc nhận thức sự vật khách hàng quan.

Trực quan sinh động là sự phản ánh trực tiếp, cụ thể, sinh động sự vật. Còn tư duy trừu tượng là phản ánh loại gián tiếp, mang tính trừu tượng khái quát.

Trực quan lại sinh động mang lại những hình ảnh bề ngoài, chưa sâu sắc về sự vật. Còn tư duy trừu tượng phản ánh được những mối liên hệ bên trong, bản chất, phổ biến, tất yếu của sự vật. Vày đó, tư duy trừu tượng phản ánh sự vật sâu sắc hơn với đầy đủ hơn.

– Trực quan sinh động với tư duy trừu tượng thống nhất biện chứng với nhau, liên hệ, tác động lẫn nhau, bổ sung, hỗ trợ đến nhau, không tách rời nhau.

Chúng thuộc phản ánh thế giới vật chất, tất cả cùng một cơ sở sinh lý duy nhất là hệ thần kinh của bé người và điều cùng chịu sự bỏ ra phối của thực tiễn lịch sử – xóm hội.

– Trực quan sinh động là cơ sở của tư duy trừu tượng. Không tồn tại trực quan sinh động thì không có tư duy trừu tượng. Trái lại, trực quan liêu sinh động mà không tồn tại tư duy trừu tượng thì ko thể nắm bắt được bản chất với quy luật của sự vật.

Vì vậy, cần phải pháttriển trực quan tiền sinh động lên tư duy trừu tượng; tư duy trừu tượng sẽ giúp trực quan sinh động trở nên bao gồm xác. Bên trên thực tế, bọn chúng thường diễn ra đan xen vào nhau trong quy trình nhận thức.

– Một hình thức đặc biệt của nhận thức là trực giác.

Trực giác là năng lực nắm bắt trực tiếp đạo lý không cần lập luận lô-gic trước.

Trực giác tất cả những tính chất như bỗng nhiên, bất ngờ, tính trực tiếp cùng tính không ý thức được. Tuy nhiên, tính bỗng nhiên, bất ngờ của trực giác không tồn tại nghĩa nó ko dựa gì trên tri thức trước đó mà nó dựa bên trên những khiếp nghiệm, những hiểu biết được tích lũy từ trước.

Trực giác là tri thức trực tiếp song có liên hệ với tri thức con gián tiếp. Trực giác được môi giới bởi toàn bộ thực tiễn với nhận thức tất cả trước của bé người, bởi ghê nghiệm của thừa khứ.

Tính không ý thức được của trực giác không có nghĩa nó đối lập với ý thức, với những quy luật hoạt động của lô-gic. Trực giác là kết quả hoạt động trước đó của ý thức. Trực giác là kết quả của sự dồn nén trí tuệ và tri thức dẫn đến sự “bùng nổ” bằng nhiều thao tác tư duy phát triển ở trình độ khác nhau.

Trực giác là sản phẩm của tài năng cùng sự say mê, sự kiên trì lao động khoa học một giải pháp nghiêm túc.

II. Khâu thứ hai: Từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn.

– Nhận thức đến trình độ tư duy trừu tượng rồi thi ta phải xoay trở vềthực tiễnđể kiểm tra. Chỉ tất cả qua thực tiễn ta mới bao gồm thể xác định được nhận thức đó là đúng đắn xuất xắc sai lầm.

Mục đích của nhận thức là để định hướng cho hoạt độngsản xuất vật chất, hoạt động cải tạo thế giới. Đến lượt mình, hoạt động sản xuất vật chất là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển củaxã hội.

Xem thêm: Rau Muống Trong Tiếng Anh - Phát Âm Thế Nào Cho Chuẩn

– quay trở về thực tiễn, nhận thức xong xuôi một quy trình biện chứng của nó. Bên trên cơ sở hoạt động thực tiễn, một chu trình nhận thức mới lại bắt đầu cùng cứ thế mãi mãi.