Thiên Địa Bất Nhân, Dĩ Vạn Vật Vi Sô Cẩu

     

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 CHƯƠNG 5

HƯ DỤNG

虛 用

Hán văn:

天 地 不 仁, 以 萬 物 為 芻 狗. 聖 人 不 仁, 以 百 姓 為 芻 狗. 天 地 之 間, 其 猶 橐 籥 乎. 虛而 不 屈, 動 而 愈 出. 多 聞 數 窮, 不 如 守 中.

Phiên âm:

1. Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật dụng vi sô cẩu. <1>

2. Thánh nhân bất nhân, dĩ bách tính vi sô cẩu.

3. Thiên địa chi gian,<2> kỳ vì chưng thác thược <3> hồ.

4. Hư nhi bất khuất,<4> động đưa ra dũ xuất.

5. Đa ngôn số cùng, bất như thủ trung. <5>

Dịch xuôi:

1. Trời đất không có lòng nhân, coi bách tính như chó rơm.

2. Thánh nhân không có lòng nhân, coi bá tánh như chó rơm.

3. khoảng tầm trời đất giống hệt như ống bễ. Trống không nhưng không hao kiệt, càng động, khá càng ra.

4. Nói những cũng chẳng hết, thà giữ rước Trung.

Dịch thơ:

1. Đất trời chẳng có lòng nhân,

nhưng mà xem vạn đồ in trung bình chó rơm.

2. Thánh nhân chẳng bao gồm lòng nhân,

mà xem bá tánh in tầm chó rơm.

3. Kiền khôn mở đóng góp khôn lường,

Trống tuy vậy mãi mãi là mối cung cấp hóa sinh.

4. Thà rằng ấp ủ Đạo mình,

Còn hơn vất vả thuyết minh suốt đời.

BÌNH GIẢNG

Chương này bình về sự hoạt động của Đạo, của trời đất.

1. Thiên địa bất nhân 天 地 不 仁

Trời đất so với vạn đồ chí công vô tư, không hề có sự thiên tư, thiên vị. Vạn trang bị trong trời khu đất này phần nhiều được bỏ ra phối bằng những định mức sử dụng vĩnh cửu, chính vì vậy new trường tồn.


Bạn đang xem: Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu


Xem thêm: Múi Giờ Philippines Và Việt Nam Chênh Lệch Bao Nhiêu? Chuyển Đổi Múi Giờ, Manila, Philippines



Xem thêm: Mặt Dây Chuyền Tiếng Anh Là Gì, Từ Vựng Tiếng Anh Về Đồ Trang Sức!

Ngày xuân vạn đồ dùng sinh sôi, hoa cỏ đua tươi, khí hậu đầm ấm, thời gian ấy không phải là trời đất bao gồm lòng yêu thương hơn; mùa đông khi sương sa tuyết phủ, lá rụng hoa rơi, mưa phùn gió bấc, thời gian ấy không phải là trời đất có dạ oán hờn, mà chính là vì chu kỳ luân hồi biến dịch đã tạo nên những hình thái như vậy.

Trời đất cưu mang, sinh trưởng, bảo vệ vạn đồ như vậy, không phải bằng lòng nhân tầm thường của nhân thế, mà bằng một lòng nhân cực kỳ việt. Vì chưng siêu việt nên fan ta lại cho là trời đất bất nhân.

Trang tử trong thiên Đại tông sư, đã sử dụng Hứa vì chưng mà bình về Đạo như sau: «Thày ta hỡi, Thày ta hỡi (Đạo), Thày sắp đặt vạn đồ vật mà không cho thế là làm cho nghĩa; rưới ân trạch mọi muôn đời mà cấm đoán thế là nhân; tất cả từ trước đời thượng cổ, mà không cho thế là già! che chắn trời đất, đụng trổ hình hài, mà cấm đoán thế là khéo. Ta vận động trong Ngài vậy!» <6>

Cũng vì có lòng nhân cực kỳ việt như vậy, buộc phải không thương loài nào, rộng loài nào vị loại nào hơn loài nào. Vào Xung lỗi chân kinh có chép:

«Điền thị nước Tề nhà gồm giỗ tổ, mời thực khách gồm thời nghìn người. Có một fan khách lấy biếu cá vàng và ngỗng trời. Điền thị trông thấy, ngay tức thì nói: ‘Trời so với con bạn thật là hậu hĩ. Chẳng hồ hết đã xuất hiện lúa gạo, lại còn xuất hiện chim, cá mang lại con tín đồ dùng. Các thực khách hồ hết đồng thanh tận hưởng ứng. Duy gồm con ông Bào thị, bắt đầu mười nhị tuổi, tiến ra với nói với Điền thị rằng: Điều ông vừa nói đó không đúng. Trời đất muôn vật và ta hồ hết là các loài như nhau, chẳng bao gồm hơn kém. Những loài khôn, các loài mạnh, nạp năng lượng thịt các loài ngu, các loài yếu, chứ chẳng phải loài này vì chưng loài kia mà lại sinh ra. Người bắt con vật mà ăn uống thịt, chứ đâu phải trời vốn vì người mà sinh vật. Cũng giống như muỗi, mòng hút ngày tiết người, hổ lang ăn uống thịt, nhưng không phải là trời đã vày muỗi mòng nhưng mà sinh ra người, bởi vì hổ lang mà sinh ra thịt.»<7>

Dĩ vạn đồ vi sô cẩu 以 萬 物 為 芻 狗

mang đến nên đối với đất trời, không tồn tại loài nào tuyệt vời là trọng, chủng loại nào tuyệt đối là khinh; nhưng mà khinh trọng các là tương đối, phần nhiều là tùy thuộc vào thời gian, ko gian, nhu cầu, công dụng nhất thời. Y như nhỏ chó cỏ trước khi hành lễ, thì được nâng niu, quí báu; sau thời điểm hành lễ rồi, thì bị vứt ra đường, cho mọi bạn mặc tình chà đạp. <8>

thật đúng là:

tất cả thời bao gồm tự mảy may,

ko thời cả thế gian này cũng không.

2. Thánh nhân bất nhân, dĩ bách tính vi sô cẩu 聖 人 不 仁, 以 百 姓 為 芻 狗

Thánh nhân theo gương khu đất trời, cũng sinh sống vượt lên trên lòng nhân đều đều của chúng nhân, không thương kẻ này mà bỏ kẻ kia, ko trọng đây khinh đó, tuy thế sống thuận theo thời gian, hoàn cảnh, hòa mình cùng muôn vật.

3. Thiên địa chi gian, vày ư thác thược hồ. Hỏng nhi quật cường động nhi dũ xuất 天 地 之 間 其 猶 橐 籥 乎 虛 而 不 屈 動 而 愈 出

Ở phía trên Lão tử lại tiếp tục kể đến cái diệu dụng của trời đất. Trời đất y như thể hư không, mà càng sử dụng lại càng có, «hồ hết lại có, hồ nước vơi lại đầy», chẳng không giống gì như cái bễ thợ rèn; để yên thì không có hơi, tuy vậy hễ kéo, thì hơi xuất hiện mãi không bao giờ hết.

4. Đa ngôn số cùng, bất như thủ trung 多 聞 數 窮, 不 如 守 中

Bàn về Đạo nên chi cần nhiều lời, vì:

«Nhất ngôn khả dĩ đại ngộ,

一 言 可 以 大 悟

buôn bán cú khả dĩ thông huyền.»

半 句 可 以 通 玄

(Một lời đầy đủ giác ngộ,

Nửa câu đầy đủ thấu huyền.)

«Thủ trung bão nhất.» 守 中 抱 一 (Nắm giữ chân tâm, ủ ấp Đại nhất), cố là đầy đủ rồi, buộc phải chi phải đàm luận cho nhiều.

<1> Sô cẩu 芻 狗: chó cỏ, chó rơm. Xưa, người ta bện cỏ, rơm thành chó, để sử dụng khi tế lễ; trước khi sử dụng đến, bạn ta quí báu chắt chiu; khi lễ kết thúc rồi, người ta đem bỏ bỏ. (Xem nam hoa kinh, chương 14, D.)

<2> Thiên địa bỏ ra gian 天 地 之 間: có bạn dạng chép là thiên địa đưa ra môn 天 地 之 門 .

<3> Thác thược 橐 籥: ống bễ thợ rèn. Nó gồm hai phần: một ống tròn bên phía ngoài 橐 (thác), một nòng thụt sinh gió bên trong 籥 (thược).

<4> khuất 屈: hết, hao kiệt.

<5> Trung 中: sinh sống đây có nghĩa là Đạo.

<6> nam giới hoa kinh, chương VI, Đại tông sư 大 宗 師, đoạn I.

<7> Liệt tử 列 子, Xung hư chân tởm 沖 虛 真 經, chương VIII, đoạn Y.

<8> Xem nam hoa kinh, chương 14, Thiên vận 天 運, đoạn D.